น้ำพุ กับการแต่งสวน ให้บ้านน่าอยู่

รู้จักกับน้ำพุกันสักนิด

หากจะว่ากันไปแล้ว น้ำพุมีอยู่ 2 ประเภท คือ น้ำพุธรรมชาติ เกิดจากแรงดันของน้ำที่อยู่ใต้ดิน พุ่งผ่านรอยแยกของพื้นดินขึ้นมา ส่วนมากจะเป็นน้ำร้อนหรือน้ำอุ่น พุ่งผุดขึ้นมาอาจจะมีหลายจุดในบริเวณเดียวกัน หรือพุ่งแรงจุดเดียว

ส่วนที่กำลังจะพูดถึงอยู่นี้ก็คือ น้ำพุประดิษฐ์ สร้างขึ้นด้วยน้ำมือมนุษย์ มีองค์ประกอบสำคัญคือ ภาชนะ เช่น อ่าง หรือสระ เพื่อกักเก็บน้ำ ปั๊มน้ำ เพื่อดูดน้ำส่งผ่านหัวน้ำพุ ซึ่งเครื่องปั๊มจะทำงานโดยการใช้ไฟฟ้าหรือน้ำมัน รูปแบบของน้ำพุประดิษฐ์มีหลายรูปแบบ ได้แก่

น้ำพุแบบติดผนัง ส่วนมากจะประกอบด้วยประติมากรรมแบบต่างๆ

น้ำพุแบบลอยตัว คือมองได้รอบข้าง มีอ่างน้ำรองรับ ซึ่งจะเป็นลักษณะของน้ำพุแบบยุโรปนิยม น้ำพุอีกประเภท คือ "หัวน้ำพุวางไว้กลางสระน้ำธรรมชาติ" แบบนี้มักจะใช้เพื่อประโยชน์ในการเติมออกซิเจนให้น้ำในสระนอกเหนือไปจากความสวยงาม และเสริมบรรยากาศ

สิ่งที่ทำให้น้ำพุมีความแตกต่างกันในด้านความสวยงาม แปลกตาน่าสนใจ นั่นคือ หัวน้ำพุ ซึ่งอาจพุ่งขึ้นเป็นลำ หรือเป็นฝอย หัวน้ำพุมีการพัฒนารูปแบบให้งดงาม อาจพุ่งออกจากจุดศูนย์กลาง เป็นช่อเป็นชั้นลดหลั่นกัน หรือพุ่งจากรอบบ่อเข้ามาจุดศูนย์กลาง

การเลือกใช้หัวน้ำพุ

การเลือกใช้หัวน้ำพุชนิดใดนั้นต้องพิจารณาจาก บ่อ สระ หรือภาชนะ ให้มีความสัมพันธ์กันคือ ขนาดของบ่อ สระ หรือภาชนะต้องพอเหมาะพอดีกับสระน้ำที่พุ่งออกมาจากหัวน้ำพุ บ่อ หรือสระที่กว้างมาก ถ้าใช้หัวน้ำพุเล็กเกินไป ก็จะกลายเป็นน้ำที่พุ่งออกจากปากปลา เพื่อจับแมลงกิน แต่ถ้าหัวน้ำพุใหญ่มาก น้ำจะพุ่งเลยขอบสระ และน้ำก็จะหายไปทีละเล็กทีละน้อยต้องเติมน้ำกันบ่อยๆ อีกทั้งรอบสระก็จะเฉอะแฉะไปหมด

น้ำพุที่ใช้ประกอบสวนขึ้นอยู่กับสไตล์ของสวน ถ้าเป็นสวนสไตล์ธรรมชาติ สระน้ำควรมีรูปทรงอิสระไม่ใช่รูปเรขาคณิต หัวน้ำพุอาจพุ่งขึ้นจากจุดเดียว กระจายเป็นฝอยออกรอบทิศ หรือเป็นแท่งเป็นลำขนาดใหญ่ หากเลือกหัวน้ำพุที่มีละอองละเอียดมาก ต้องพิจารณาด้วยว่า กระแสลมจะพัดพาละอองน้ำออกจากบ่อหรือสระหรือไม่

สวนที่มีสไตล์แบบยุโรป คือเป็นสวนประดิษฐ์ (formal) มักจะมีบ่อรูปทรงเรขาคณิต มีรูปปั้นเหมือนจริงประกอบ เช่น เป็นปลาโผล่หัวขึ้นมาพ่นน้ำ รูปปั้นปลาจะเป็นปูนหรือทองแดงก็ได้

ตำแหน่งของน้ำพุ

ตำแหน่งขึ้นอยู่กับรูปแบบของอาคาร และวัตถุประสงค์ บางครั้งเราตั้งตำแหน่งของน้ำพุไว้ในสวน เพื่อให้เกิดการเคลื่อนไหว เกิดเสียง เสริมบรรยากาศ แต่บางครั้งก็เพื่อประกอบให้อาคารงดงามขึ้น บางครั้งการสร้างน้ำพุก็เพราะความเชื่อโชคลาง ทำตามซินแสบอกเรื่องฮวงจุ้ย อันนี้ทำเพื่อความสบายใจ และตำแหน่งของน้ำพุมักจะไว้หน้าบ้าน สรุปว่าตำแหน่งของน้ำพุขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของเจ้าของบ้าน ไม่มีข้อกำหนดในเรื่องตำแหน่ง

พื้นที่ที่ต้องเตรียมติดตั้งน้ำพุ

ไม่มีข้อกำหนดอีกเช่นกัน ขึ้นอยู่กับรูปแบบ สิ่งที่สำคัญคือ ไม่ควรอยู่ใต้ต้นไม้ที่ใบร่วงมาก จะทำให้เกิดปัญหาการหมุนเวียนของน้ำเพราะเกิดการอุดตัน ไม่ควรวางไว้ในทิศทางที่ลมพัดแรงมาก เพราะลมจะทำให้น้ำพุ่งออกมาผิดจากลักษณะที่ต้องการ

การดูแลน้ำพุ

คือ การทำให้น้ำซึ่งหมุนเวียนสะอาดใสอยู่เสมอ หัวน้ำพุเมื่อใช้ไปนานๆ อาจมีการอุดตันเพราะหินปูนในน้ำ ควรถอดออกมาทำความสะอาดบ้าง

งบประมาณสำหรับการติดตั้งน้ำพุ

ขึ้นอยู่กับขนาดและชนิดของหัวน้ำพุ มีตั้งแต่ราคาไม่กี่ร้อยบาทจนถึงเป็นหมื่น ปั๊มน้ำก็ขึ้นอยู่กับหัวน้ำพุถ้าต้องการน้ำพุแรงก็ใช้ปั๊มขนาดใหญ่